- Վահան, ըստ Ձեզ, ի՞նչ դեր ունի մեզանում քաղաքացիական հասարակությունը: Թեև աշխարհում շոու-բիզնեսի աստղերն ակտիվորեն հասարակական գործունեությամբ են զբաղված, անգամ իրենց սեփական ՀԿ-ներն են հիմնում, բայց մեզ մոտ չկա նման միտում: Ինչո՞վ եք պայմանավորում այս անտարբերությունը:

- Առաջին հերթին պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրսի շոու-բիզնեսի ներկայացուցիչներից կամ աստղերից յուրաքանչյուրն իրենից հեղինակություն է ներկայացնում իր բնագավառում: Եթե խոսենք հայկական մոդելի մասին և փորձենք կիրառել նույն չափանիշները, առաջին հերթին պետք է հասկանանք` արդյոք սրանք հեղինակությո՞ւն են, թե՞ սա սարքած մի երևույթ է, որը հավասար է, ենթադրենք, սրճարանի մատուցողի էությանը. պարզապես այս մեկը սուրճ է մատուցում և հետևաբար ստանում իր «չայևոն», սրանք էլ մատուցում են իրենց երգը և ստանում են իրենց «չայևոն»: Եթե այդ տեսանկյունից քննենք նրանց գոյը հայկական ենթամշակութային իրականության մեջ, ապա սպասել նրանցից որևէ դրսևորում, որը հատուկ է կիրթ քաղաքացիական հանրությանը, չենք կարող: Այնպես որ, յուրաքանչյուրն իր (կներեք կոպիտ արտահայտության համար) ռեստում կամ դուքյանում պետք է նստի ու աստղ «պարապի»:

 - Մենք տեսնում ենք, որ այդ մարդիկ առավել շատ ակտիվանում են նախընտրական շրջանում, գնում կանգնում են հիմնականում իշխանության թեկնածուների կողքին: Ինչո՞վ եք պայմանավորում նրանց` քաղաքական գործիչների կողքին կանգնելը:

 - Դարձյալ «չայևոյով»: Ոչ մի քաղաքական դրսևորում այստեղ չկա: Սովորաբար նրանք խուսափում են քաղաքական ոլորտներին հպվող հարցադրումներից և հետևաբար աշխատում են լղոզված պատասխաններ տալ: Որպես կանոն, նրանք ասում են, որ սիրում են հայրենիքը, փարվում են նրա դոշին, և «հայրենիքը» նրանց համար ավելի մեծ և վեհ հասկացություն է, քան կուսակցական և քաղաքական որևէ դրսևորում: Սա մաքուր դեմագոգիա է, որը վկայում է այն մասին, որ այս մարդիկ ընդամենը սերվիսի ներկայացուցիչ են, ոչ ավելի, ինչ էլ իրենց վրա կպցնեն, ինչ էլ պետությունից որպես պարգև ստանան` սկսած բնակարաններից, վերջացրած վաստակավորների կոչումներով և մնացած «չայևոներով»:

 - Դուք որքանո՞վ եք ներգրավված այդ քաղաքացիական նախաձեռնություններում` ձևավորված բանակում տեղ գտած խնդիրների, բնապահպանական կարևոր խնդիրների և այլ խնդիրների շուրջ:

 - Անպայման չէ` ես այս պարագայում ներկայանամ որպես երգիչ որևէ հարթակից: Դուք շատ լավ գիտեք, որ ինձ հուզող թեմայի շուրջ խոսելու, իսկ հիմա արդեն գրելու առիթը բաց չեմ թողնում: Չնայած կան միջոցառումներ, որոնք ինձ հուզում են, և ես իմ ներկայությունն եմ բերում որպես բեմի մարդ: Այդ առումով մասնակցել և մասնակցում եմ տարբեր ակցիաների:

 - Տեսակետ կա, որ քաղաքացիական նախաձեռնությունները քանի դեռ իրենց գործունեության վեկտորը չեն ուղղել դեպի քաղաքականություն, վերջնականապես հաջողությունների չեն հասնի:

 - Շատ հաճախ քաղաքացիական նախաձեռնություններն ուղղորդվում են որոշակի քաղաքացիական ուժերի կողմից: Օրինակ` գնում ես բնապահպանական ակցիայի, պարզվում է` ընդդիմության հանրահավաքին ես մասնակցում, երբ տեղ ես հասնում, հասկանում ես, որ սա ընդամենը ուղղորդված միջոցառում է, կամ՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու հետ կապված վերջին պատմությունները: Հստակ զգում ես, որ ոմանց մոտ իսկապես անկեղծ պոռթկում է, և զգում ես, որ կան որոշակի գաղափարներ, որ այս մարդը պաշտպանում է իր ազատությունը, յուրաքանչյուր մարդ կարող է պաշտպանել իր գաղափարները: Այս պարագայում պետք է առավել զգոն լինել և զգալ՝ որտեղ է բացարձակ անկեղծ պոռթկումը:

 - Դուք նշեցիք, որ մասնակցել եք ակցիայի, բայց պարզվել է՝ ընդդիմության կազմակերպած պիկետն է: Նշանակում է` Դուք ընդդիմության հանրահավաքներին չեք գնում, ինչո՞ւ:

 - Չէ՜, չեմ գնում, մանավանդ վերջերս աշխատում եմ այդ տարածքում չերևալ, որովհետև կյանքի փորձառություն ունեմ, և իմ պրոբլեմն այն է, որ շատ-շատերին շատ լավ ճանաչում եմ և շատ վաղուց եմ ճանաչում: Սա իմ անձնական տեսանկյունն է. որևէ մեկին չեմ պարտադրում:

 - Լավ, ըստ Ձեզ, ի վերջո, մեր կյանքն ո՞վ է փոխելու, քաղաքացիական խմբե՞րը, քաղաքական գործիչնե՞րը…

 - Պետք է փոխի հանրության մեջ վերահաստատված գերակայությունների գիտակցությունը. առաջին հերթին բարոյականության բնագավառում և սրանից բխող մնացած բոլոր բնագավառներում` սկսած բարոյականությունից, վերջացրած քաղաքացիությունից:

 - Վերջերս Շվեյցարիայում Հայաստանի դեսպան Շառլ Ազնավուրի հարցազրույցը մեծ աղմուկ բարձրացրեց մեր իրականության մեջ: Անդրադառնալով մեզանում արտագաղթի խնդրին` նա հիմնական պատճառը համարել է երկրում մաֆիայի առկայությունը, որը խանգարում է քաղաքացու առօրյա կյանքի կազմակերպմանը: Արդյոք Դուք միգրացիայի հիմնական պատճառ համարո՞ւմ եք մաֆիայի առկայությունը երկրում:

 - Այն, ինչ հիմա կատարվում է՝ տեղահանություն է (միգրացիա չեմ կարող անվանել, որովհետև այդ մարդիկ ուղղորդվում են Հայաստանից դուրս), երբ քսան տարիների ընթացքում ձևավորվում է այնպիսի մթնոլորտ, որ մարդն իր և իր ընտանիքի համար ավելի նորմալ և բարենպաստ պայմաններ է փնտրում դրսում, այսինքն` իր ապագայի կառուցման համար լքում է հայրենիքը: Սա եթե մաֆիայով պայմանավորված լիներ, շատ հեշտ պատասխաններ կգտնեինք:

 - Ի՞նչն է պատճառը, որ մարդը դադարում է ցանկություն ունենալ իր երկրում ապրելու:

 - Իմ խորին համոզմամբ, տիրող անարդարության գերակայությամբ մարդն այլևս ելք չի տեսնում, հասկանում է, որ այն իրավիճակը, որում ինքն ու իր ընտանիքն են հայտնվել, անարդար և հանցավոր է, և հետևաբար չի ուզում մերվել դրա հետ` հասկանալով, որ ոչ մի բան չի կարող փոխել: Հենց այդ ժամանակ սկսում է ճամպրուկը հավաքել:

 - Չի՞ կարող արդյոք փոխել համաժողովրդական ընդվզման, հեղափոխության, ակցիաների միջոցով:

 - Ի~նչ հեղափոխություն, ի~նչ ակցիա, ինչպես կարող են փոխել, երբ բացակայում է գերակայությունների գիտակցությունը: Ինքը ոչ թե ուզում է իրապես բարելավել կյանքը, ոչ թե ուզում է իրապես փոփոխություն լինի, այլ իրապես ձգտում է տվյալ ժամանակահատվածում կամ տվյալ իրավիճակում շտկել որոշակի հարցեր, որոնք առավել նեղում են իրեն, բայց գլոբալ արդարության, մարդու իրավունքների, բարոյականության անկման մասին ոչ ոք, համոզված եմ, իրապես մտահոգված չէ: Սա ապացուցում են հսկայական շփումներս:

 - Ասում են` մենք հիմա բոլորովին այլ, պահանջատեր հասարակություն ենք ձևավորել, սակայն Դուք նշում եք, որ մենք հարմարվել ենք այս իրականությանը:

 - Այս իրականությանը հարմարվել հնարավոր չէ: Կարո՞ղ եք արդյոք հարմարվել բերդի կամ բանտի պայմաններին: Երբ դուք ընկնում եք հանցագործ միջավայրի մեջ, դուք չեք կարող հարմարվել, եթե դուք ազնիվ մարդ եք: Դուք երկար ճանապարհ ունեք. կամ դուք դառնում եք մեկը, ում համար խաղի կանոնները ընդունելի են, կամ դուք դուրս եք գալիս խաղից: Ցավոք սրտի, մենք հասել ենք նրան, որ հիմա խոսում ենք մեր հայրենիքի մասին նման օրինակներ բերելով: Սա ողբերգական է ինձ համար:

 - Վերջին օրերին հրաժարականների շքերթ է սկսվել, արդյոք փոփոխության հույս չի՞ նշմարվում:

 - Ինձ թվում է` դրանք բոլորը պայմանավորված են «չայևոների» չափի խնդրով: Ըստ երևույթին, «չայևոների» տոկոսն աճել է, և այս մարդիկ չեն հարմարվում և հետևաբար աշխատում են խաղից դուրս գալ: Նրանք հիմա մի տեղից դուրս են գալիս, մյուս տեղում են հարմարվում, որտեղ «չայևոներն» ավելի հարմար են:

 - Վահան, լավատեսության որևէ հույս չի՞ մնացել:

 - Իհարկե մնացել է, մեր ազգն ինքնամաքրման հսկայական ռեսուրս ունի: Մեր մշակույթը, մեր պատմությունն են դա ցույց տալիս:

 - Իսկ ինչո՞ւ է այս քսան տարիների ընթացքում այդքան ձգձգվում այդ ինքնամաքրման պրոցեսը:

 - Իմ խորին համոզմամբ, այս քսան տարիների ընթացքում այդ վեկտորին հակառակ ուղղությամբ է աշխատել: Այն իր արտահայտումը գտել է նաևառաջ հանրային բարոյականության անկման մեջ և վերջիվերջո հասել է օրենսդրական դաշտի մեջ փոփոխություններին: Օրինակ` «Լեզվի մասին» օրենքի փոփոխությունը: Սա մի համընդհանուր պրոցեսի ուղղությամբ շարունավող քաղաքականություն է: Մի փոքր հանգամանք մեջբերեմ: Այս տարի պետք է որ ազգովի նշեինք Մեսրոպ Մաշտոցի ծննդյան 1650-ամյակը: Լսե՞լ եք որևէ հանրային կամ պետական կառույցի կողմից նման ցանկություն:

 - Այսինքն` երեք իշխանություններն էլ չկարողացա՞ն:

 - Ոչ թե չկարողացան, այլ երեքն էլ «փայլուն» կատարեցին իրենց միսիան:

Աղբյուրը`     «Առաջին լրատվական»`  www.1in.am

]]> http://artsruni.wordpress.com/2011/11/18/%d5%be%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d6%80%d5%ae%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab-%d5%a5%d6%80%d5%a5%d6%84-%d5%ab%d5%b7%d5%ad%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%b6%d5%a5%d6%80/feed/ 0 edgartamaryan http://artsruni.wordpress.com/2011/11/01/%d5%b4%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%81%d5%a8-21-%d6%80%d5%a4-%d5%a4%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b4%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%81-%d5%bd%d6%80%d5%a2%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d6%80/ http://artsruni.wordpress.com/2011/11/01/%d5%b4%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%81%d5%a8-21-%d6%80%d5%a4-%d5%a4%d5%a1%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%b4%d5%a1%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%81-%d5%bd%d6%80%d5%a2%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d6%80/#comments Tue, 01 Nov 2011 15:55:52 +0000 Էդգար Թամարյան http://artsruni.wordpress.com/?p=226 ]]>

Նարեկացի արվեստի միությունում տեղի ունեցավ Վահան Արծրունու և Հասմիկ Բաղդասրյանի «Մաշտոց սրբազան մարգարիտներ» ձայնասկավառակի թողարկումը: Տարբեր աղբյուրների վկայությամբ Մաշտոցը ունի մոտ 30 շարական, որոնցից 11-ը Վահան Արծրունու կողմից բազմաձայնեցվելով և ժամանակակից ձայնագրման ու սեմպլերային տեխնոլոգիաների միջոցով մշակվելով ներառվել են այս ձայնասկավառակում:

Ժանր` հոգեւոր երաժշտություն

Թողարկման տարեթիվ` 2011թ.

Ձայնագրման ստուդիա` Նարեկացի արվեստի միություն

Ֆորմատ` Audio CD

Ձայներիզներ` 11

Մեկնությունը` Վահան Արծրունի

Կատարումը` Հասմիկ Բաղդասարյան (սոպրանո)

Մշակումը, ձայնագրությունը, դաշնավորումը, մասթերինքը` Վահան Արծրունի

 Ներկայացվող ձայնասկավառակն առաջին իր տեսակի մեջ հրատարակությունն է հայ իրականության մեջ, որը մեկ արտեֆակտի մեջ մեկտեղում է Մեսրոպ Մաշտոցի շարականների մեզ հասած ոչ մեծ ժառանգության հավաստի բոլոր 11-ը:

 Մեսրոպ Մաշտոցն, ով ավելի շատ մեծարվում է գրերի հայտնության իր գյուտի համար, կանգնած է նաև հայկական մելոսի ստեղծման ու ձևավորման գործընթացի ակունքներում` իր հեղինակած շուրջ 130 չափածո գործերով, որ կաթողիկոս Ս. Պարթևի հետ փոխադրվել են երաժշտական ձևի ու զետեղվել եկեղեցիական Շարակնոցում:

Մաշտոց-պարթևյան շարականների հարուստ ժառանգությունը գրեթե չի պահպանվել. կան տարբեր աղբյուրներում պահպանված 30 վիճելի շարական, որ հայ երաժշտագիտությունը վերագրում են նրանց, բայց միայն 11-ն է, որոնց ինքնությունն այսօր հավաստի է ու անվիճելի:

 Հենց այդ 11 միաձայն շարականներն էլ դրված են ներկայացվող ձայնասկավառակի առանցքում, որ առաջին անգամ մեկտեղում է տարբեր աղբյուրներում ցրված մաշտոցյան բոլոր 11 հավաստի շարականները` դրանք ամփոփում է անթոլոգիական նշանակության հրատարակության մեջ` շարականներից յուրաքանչյուրը ներկայացնելով թե՛ կանոնիկ միաձայն կատարմամբ, և թե՛ դրանց բազմաձայնեցված արծրունիական վերընթերցմամբ (ընդհանուր` 22 թրեք):

 Այդ իմաստով, նախագիծը մի կողմից փորձ է անում մոռացության փոշուց մաքրել ու առանց աղավաղումների վերհանել անցյալի ժառանգության «սրբազան» այս պատառիկները, իսկ մյուս կողմից` դրանք բերում է ժամանակի ոգուն ու ճաշակներին համահունչ ու ընկալելի ձևաչափի:

 Իր փիլիսոփայությամբ ու մեթոդաբանությամբ` նախագիծն ավելի հարում է երաժշտական հետարդիականության (պոստմոդեռնի) տրամաբանությանը, որտեղ անցյալի նյութն ընկալվում է որպես վավերագրական ատաղձ, որի շուրջ արված վերընթերցումները` չտարանջատվելով իրենց պատմականությունից, այնքան հեղինակային են, որ կարող են ստանալ արվեստի ինքնավար գործի լիարժեք կարգավիճակ:

 «Մաշտոց. սրբազան մարգարիտներ»-ը հեղինակային մեկնության ու վերընթերցման հենց այսպիսի փործ են, որտեղ մաշտոցյան միաձայն շարականը` բազմաձայնեցնելով ժամանակակից ձայնագրման և սեմպլերային տեխնոլոգիաների համադրությամբ, վերհառնում է պոլիֆոնիկ (բազմաձայն) հնչողությամբ:

 Սա հայ հոգևոր շարականի բազմաձայնեցման առաջին փորձը չէ: Դեռ 19-րդ դարավեջին ու 20-րդ դարասկզբին, այսպիսի նորորությամբ արդեն հանդես է եկել Ք. Կարա-Մուրզան: Բայց սա շարականի բազմաձայնեցման առաջին էլեկտրոնային սեմպլերային փորձն է, որտեղ փողային ու կամերային նվագախմբերի, երգչախմբերի պոլիֆոնիկ հնչողությունը կոմպոզիտորը ստացել է էլեկտրոնային եղանակով` առանց իրական խմբերի ու համույթների մասնակցության:

 Նախագիծը առանձնանում է երաժշտական ընդունված ընթացակարգերը շրջելու տեսանկյունից: Մինչև գործերի վերջնականացումը, նախ իրականացվել է շարականների նախատիպային միաձայն բնօրինակների ձայնագրումը` վավերագրումը, սոպրանո Հասմիկ Բաղդասարյանի` բացառիկ արտահայտիչ ու հայ հոգևոր երգեցողության գունեղ նրբերանգները փոխանցող փայլուն կատարմամբ, որն էլ այնուհետև դարձել է հետագա վերամշակումների փաստացի աղբյուրն ու դաշտային հումքը:

 Ձայնասկավառակի կազմի ձևավորումը նույնպես հեղինակել է Վահան Արծրունին` թղթե գրաշապիկ /21×15/, ազդու կապույտի և կարմիրի գունային հակադրություններով նկարազարդում, գրքույկանման ձևվածք: Ձայնասկավառակի մուգ կապույտ գրաշապիկի կենտրոնում` մուգ կարմիր եզրակալից ներս, պատկերված է Սբ. Էջմիածնի գանձարանում պահվող կորագլուխ գավազանի պատկեր` արևի ու խաչի հատկանշական խորհրդապատկերներով:

 Հրատարակությանը ներփակված գրքույկում նաև զետեղված են կատարվող բոլոր 11 շարականների կանոնիկ (միաձայն) տարբերակների նոտագրությունները:

Ձայնուղիներ

 «Ողորմեա (Անկանիմ)»

«Ի նեղություն իմում»

«Տէր որ ի մեջ լերինն»

«Բազում են քո գթութիւնքդ»

«Ողորմեա ինձ Աստուած»

«Վտանգիմ ի բազմութենէ մեղաց իմոց»

«Մեղայ Քեզ Տէր»

«Ծով կենցաղոյս»

«Ողորմեա»

«Զղջման իմոյ զարտասուս»

«Յամենայն ժամ»:

Հոկտեմբերի 8-ին «Նարեկացի» արվեստի միությունում հանրությանը կներկայացվի Վահան Արծրունու «Մաշտոց, սրբազան մարգարիտներ» ձայնասկավառակը, որում զետեղված են Մաշտոցի 11 շարականները:

Արծրունին հետևում է Կոմիտասին՝ ձայնագրելով մաշտոցյան շարականները

Վահան Արծրունուն հաջողվում է իր արվեստով ուրույն արժեքներ ստեղծել՝ հավատարիմ մնալով հայ երաժշտության ավանդույթներին։ Ստեղծագործելով տարբեր ժանրերում՝ վերջին տարիներին Վահան Արծրունին հետաքրքրվում է հայկական երաժշտական ժառանգությամբ: 2002թ. լույս է տեսել նրա «Կոմիտաս, տասը հայտնություն» սկավառակը: Հոկտեմբերի 8-ին «Նարեկացի» արվեստի միությունում հանրությանը կներկայացվի Վահան Արծրունու նոր՝ «Մաշտոց, սրբազան մարգարիտներ» ձայնասկավառակը, որում զետեղված են Մաշտոցի 11 շարականները: Ձայնագրությանը մասնակցել է Վահան Արծրունու վաղեմի գործընկերը՝ երգչուհի Հասմիկ Բաղդասարյանը: Շնորհանդեսից մի քանի օր առաջ «Օրակարգ»-ը զրուցել է երգահանի հետ:

- Ինչպե՞ս ծնվեց Ձեր նոր սկավառակը: 

Սկզբնական միտքը ծավալուն էր: Հասմիկ Բաղդասարյանի հետ միասին որոշել էինք մի ալբոմ ձայնագրել, որում կընդգրկեինք տարբեր հեղինակների շարականներ, և որը կներկայացներ շարականների զարգացման ամբողջ ընթացքը: Հետո հասկացանք, որ ընդամենը մի ձայնասկավառակում հաստատ չենք տեղավորվի: Հասմիկի առաջարկությամբ որոշեցինք հենց Մաշտոցի շարականները մշակել, որովհետև դրանք ոչ մի տեղ չեն հրատարակվել, նույնիսկ նոտաները հնարավոր չէ գտնել: Քանի որ Հասմիկը երկար տարիներ երգել է եկեղեցու երգչախմբում, որի երգացանկում Մաշտոցի շարականները կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում, նա քաջ ծանոթ է նյութին: Այսպես՝ Մաշտոցի՝ մեզ հասած ոչ մեծ ժառանգությունից հավաստի 11-ը մենք ներկայացրինք ձայնասկավառակում՝ բազմաձայնած և միաձայն տարբերակներով:

- Ձայնասկավառակում հնչում են փողայինների նվագախումբ, երգչախումբ, որտե՞ղ է կատարվել ձայնագրությունը։

 - Ես ստուդիաներում չեմ կարող աշխատել, որովհետև ստուդիական մթնոլորտը Հայաստանում չի նպաստում ստեղծագործական ընթացքին: Այս պատճառով էլ տարիներ առաջ ես տանը իմ սեփական ստուդիան եմ ստեղծել: Սկավառակի ամբողջ նյութը ձայնագրվել և մշակվել է տնային ստուդիայում:

 Մի քանի տարի առաջ ստեղծվել է շատ հետաքրքիր սեմփլերային համակարգ, որը գործածվում է սինթեզատորի միջոցով: Սեմփլերային բանկում կուտակված են բոլոր երաժշտական գործիքների, ինչպես նաև երգչախմբերի ձայները: Ի տարբերություն սինթեզատորի, որն ինքն է ստեղծում տվյալ գործիքի ձայնի էլեկտրոնային տարբերակը, սեմփլերային համակարգը վերարտադրում է գործիքի հնչյունի ձայնագրությունը, ընդ որում՝ նշվում են նույնիսկ գործիքի արտադրողը և տվյալ նոտան կատարողը: Սա 21-րդ դարի ռեսուրս է, որը թույլ է տալիս ստանալ կենդանի նվագախմբի կամ երգչախմբի հնչողություն, որը չի տարբերվի իրական հնչողությունից: Օրինակ՝ այս սկավառակում ես օգտագործել եմ Վիեննայի մանկական երգչախմբի կատարողների ձայները:

 - Շարականները մշակելիս, ինչպես նաև Կոմիտասի երգերի դեպքում Դուք չեք օգտվում ավանդական հայկական նվագարաններից, ինչո՞ւ։

 - Ես չեմ կարող ասել, որ ինչ-որ նորամուծություն եմ կատարել: Նույն մոտեցումը հայկական երաժշտության ներկայացման մեջ ուներ Կոմիտասը: Ո՛չ դաշնամուրն է բուն հայկական նվագարան, ո՛չ էլ բազմաձայն երգչախումբը: Մինչև 19-րդ դարը հայկական երաժշտությունը եղել է մոնոդիկ, այսինքն՝ միաձայն: Թե՛ բազմաձայն երգչախումբը, թե՛ դաշնամուրը եվրոպական երաժշտությունից Կոմիտասն է բերել հայկական երաժշտություն: Իմ մոտեցումն է պարզապես այդպիսին, ես փորձում եմ երաժշտությունը արտահայտել տարբեր միջոցներով՝ մի դեպքում դա կամերային նվագախումբն է, մյուս դեպքում՝ մանկական երգչախումբը, կիթառը և այլն:

 - Ձայնասկավառակը մի քանի օր հետո կհայտնվի վաճառքում, ի՞նչ ծրագրեր ունեք, արդյոք կշարունակվի՞ Ձեր անդրադարձը հոգևոր երաժշտությանը։

 - Իմ վաղեմի երազանքն է անդրադառնալ Էմի Աբգար պատարագին, որը Կալկաթայի հայկական համայնքի պատարագն է: Օրիորդ Էմի Աբգարը գրի է առել այն և պահպանել է այդ ադամանդը: Այն հայտնի է երաժշտագետների նեղ շրջանակում, և ես հույս ունեմ, որ առիթ կունենանք հետագայում դրա մասին խոսել: Իսկ մոտ ժամանակներս մենք պատրաստվում ենք համերգներ կազմակերպել, որոնց ընթացքում կներկայացնենք մեր նոր՝ Մաշտոցյան շարքը:

Աղբյուրը`   http://orakarg.am

]]> http://artsruni.wordpress.com/2011/11/01/%d5%b0%d5%a1%d5%b5-%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%aa%d5%b7%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a3%d5%a1%d5%a3%d5%a1%d5%a9%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a5%d5%bf%d5%ab%d6%81-%d5%a4%d5%a5%d5%ba%d5%ab-%d5%a1/feed/ 0 edgartamaryan _8_artsruni http://artsruni.wordpress.com/2011/08/17/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%ac%d5%ab%d5%af%d5%be%d5%ab%d5%a4%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%bd%d5%a5%d6%83%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a9/ http://artsruni.wordpress.com/2011/08/17/%d5%ab%d5%b6%d5%b9%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%ac%d5%ab%d5%af%d5%be%d5%ab%d5%a4%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-%d5%bd%d5%a5%d6%83%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%b7%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%82%d5%b5%d5%a9/#comments Tue, 16 Aug 2011 20:07:29 +0000 Էդգար Թամարյան http://artsruni.wordpress.com/?p=197 ]]>  1.         Փակեք հանրային գրադարանները

2.         Փակեք եղած գրախանութները (մեկ-երկուսը թողեք ձևի համար)

3.         Նվազեցրեք տպարանների քանակը, իսկ եղածներից հարկեր գանձեք այնքան, որ նրանց տպագրած գրքերը դառնան անմատչելի և անհասանելի հասարակ ժողովրդի համար:

4.         Փակեք կինոթատրոնները` նմուշի համար թողնելով մեկը, ենթադրենք` մայրաքաղաքում:

5.         Լիկվիդացրեք հեռուստաալիքները և ռադիոկայանները, որոնք անդրադառնում են արվեստին… կամ էլ հանձնեք այն ձեր երկրում պետական կրոնական` իսլամական կառույցի հայեցողությանն ու վերահսկմանը:

6.         Նմուշի համար հեռարձակեք բարեկամ երկրի` Թուրքիայի կամ Իրանի որևէ մշակութային հեռուստաալիք:

7.         ԶԼՄ-ներում լիկվիդացրեք մշակութային` գրական, երաժշտական, մանկական խմբագրությունները, կամ էլ, եթե թողնում եք դրանք, ղեկավար նշանակեք առավել տգետ և անբան անձանց, ովքեր նույնիսկ մակերեսային պատկերացումներ չունեն մշակույթի և մանկավարժության մասին:

8.         Ստորացրեք ձեր մտավորականությանն այնչափ, որ նրանք կամ լքեն երկիրը, կամ էլ, մնալու դեպքում, իրենց գոյությունը պահպանելու համար կաշառվեն կամ գնվեն մեծահարուստների և քաղաքական զանազան ուժերի կողմից:

9.         Նսեմացրեք ակադեմիական արվեստը. օրինակ` վերացրեք եղած կամերային նվագախմբերը` թողնելով մեկը նմուշի համար, բայց անպատճառ երկրից դուրս ուղղորդեք այդ նվագախմբի` արտասահմանում փայլուն կրթություն և ճանաչում ստացած դիրիժորին: Նույնը կատարեք ձեր սիմֆոնիկ նվագախմբերի հետ… Ակադեմիական արտիստներին ստորացնելու առումով առավել լավ արդյունքի հասնելու համար ստեղծեք մի ուսանողական սիմֆոնիկ նվագախումբ` դրան տալով պետական կոլեկտիվի ստատուս և նշանակելով պետական աշխատավարձ:

10.       Անտեսեք ժամանակակից կոմպոզիտորների գոյությունը` ընդամենը չտպագրելով և չկատարելով վերջիններիս ստեղծագործությունները:

11.       Ստեղծեք առավել բարենպաստ պայմաններ ռեստորանային, քեֆ-ուրախության երաժշտությունը պրոպագանդելու և տարածելու համար:

12.       Շնորհեք նմուշի համար մեկ-երկու կիսագրագետ փոփ և ռեստորանային “աստղերի” ձեր երկրի “վաստակավոր արտիստի” կոչում, իսկ իրենց ոգեշնչող երգահանին` ձեր երկրի բարձրագույն պարգևներից մեկը “ազգին հատուկ ծառայություններ մատուցելու” համար:

13.       Փակեք թատրոնները, իսկ մնացածներին տրամադրեք այնքան նվազ ֆինանսավորում, որ դերասանները ստիպված լինեն կողքից աշխատանք փնտրել, ինչով, վերջ ի վերջո, կորակազրկեն եղած մասնագիտական մակարդակը: Առավել ցայտուն արդյունքի համար ուղղորդեք արտիստներին դեպի “սերիալներ”. այդ ասպարեզում նրանց դեգրադացումն ավելի արագ տեղի կունենա:

14.       Խրախուսեք “զուգարանային հումորի” և բեմական տրանսվիստիզմի բոլոր դրսևորումները. գովազդեք այն` ներկայացնելով որպես ազգի կողմից առավել պահանջված երևույթ:

15.       Նվազեցրեք պատկերասրահների քանակը` ուղղորդեք նկարիչներին դեպի փողոց, այնտեղ նրանք ինքնաբերաբար կամ կորակազրկվեն, կամ էլ, կյանքի թելադրանքով, ընդհանրապես կհրաժարվեն մասնագիտական չափանիշներից:

16.       Բարձրացրեք մշակութային բուհերի ուսման վարձը` միաժամանակ նվազեցնելով ստեղծագործական մասնագիտական աշխատատեղերը, փակեք ստեղծագործական ստուդիաները և գեղանկարչական դպրոցները, երաժշտական կոլեկտիվները և պարային անսամբլները:

17.       Ոչ մի դեպքում մի ընդունեք օրենքներ մշակույթի մասին

18.       Զրկեք բյուջեից մշակույթի նախարարությունը` խրախուսելով եղած միջոցների հափշտակումն ու յուրացումը այդ հաստատության աշխատակազմի կողմից:

19.       Նշանակեք մշակույթի նախարար դեմագոգ որևէ մեկին` նախընտրելի է նախկին կոմսոմոլ կամ ԱՕԿՍ-ականներից, ով առավել հնարամտորեն կքողարկի ձեր երկրի մշակութային քաղաքականության բացակայությունն իր “լավատեսական” բազմաթիվ հարցազրույցներով և “գալոչկայի” համար արվող սակավաթիվ, բայց ծախսատար “մշակութային միջոցառումներով”:

20.       Մտցրեք փոփոխություններ “Լեզվի մասին” օրենքի մեջ ի օգուտ բարեկամ երկրի` Թուրքիայի կամ Իրանի: Եթե չհաջողվի միանգամից, սկսեք “բարեփոխումները” գոնե որևէ այլ օրենքում, որը կարգավորում է հանրային կրթության ոլորտը… մինչև որ ձեր երկրի` խիղճ ունեցող վերջին ազգային մտավորականը ֆիզիկապես հեռանա երկրից կամ էլ` կյանքից:

 Ոչ այնքան հարգարժան Իլհամ Ալիև,

եթե որևէ մասնագիտական կամ գործնական խորհրդի կարիք ունենաք սեփական մշակույթը լիկվիդացնելու հարցում, կարող եք դիմել ձեր հարևան պետության երեք նախագահներից ցանկացած մեկին… համապատասխան վճարի դիմաց, իհարկե:

Աղբյուրը`      http://ejournal.am Օգոստոս 16, 2011

…Կերազեի մի երկրում ապրել, ուր արվեստի մասին այնպիսի oրենք ընդունվեր, որ դրսից մարդիկ ասեին. <<Թեև Հայաստանը դեռևս լի է պրոբլեմներով, մարդու տարրական իրավունքները պաշտպանված չեն այնտեղ, ազգը սոցիալական անարդարություններից պառակտված է, այո, դա մի երկիր է, ուր դեռ քաղբանտարկյալներ կան, նույնիսկ արդարության և ազնվության մասին պարզ պատկերացումներն են բացակայում ժողովրդի մեջ, գողը գողից է գողանում, երիտասարդության ուշքն ու միտքը դրսում է, քանի որ իշխանությունն ամեն ինչ անում է, որ անելանելիության իրավիճակը դարձնի կյանքի հիմնական տեսակ, բայց…

Բայց այս երկրում կա ԱՐՎԵՍՏԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔ, որը ստեղծում է այնպիսի պայմաններ, որ բաղձալի է ամբողջ աշխարհի արվեստագետների համար: Արվեստն այդ երկրում Գերակայություն է, արվեստով զբաղվողը` արտոնյալ հասարակության մեջ, քանի որ օրենքը սահմանում է այդ արտոնությունները, ստեղծելով բոլոր հնարավոր և անհնար պայմանները արվեստագետի համար, որպեսզի նա իր ստեղծագործությունն ու արվեստը զարգացնի և կատարելագործի…

Այդ հրաշալի օրենքը սահմանում է ընդամենը 3% հարկ ոչ միայն արվեստագետի, այլ նաև այն բիզնեսմենի համար, ով գործնականում կապված է արվեստի հետ։ Սրա հաշվին ոչ թե արվեստագետն է հովանավորի դուռը ծեծում, այլ հովանավորներն են հերթագրված նրա դռան մոտ: Եվ այսպիսով, ստեղծված է մի իրավիճակ, երբ նույնիսկ անգետ գործարարի համար շահեկան է արվեստագետի հետ գործնական առնչություն ունենալը:

Համերգային դահլիճները, ցուցասրահները, թատրոնները լեփ լեցուն են, քանի որ օրենքի վերահկողությամբ դահլիճների վարձը սիմվոլիկ է, ինչի հաշվին տոմսերը մատչելի են արվեստասեր հասակության համար:

Պետությունը երաշխավորում է արվեստի գովազդն ու պրոպագանդան՝ ԶԼՄ-ներին պարտադրելով համապատասխան հնարավորություններ և պայմաններ ստեղծել առկա արվեստը պատշաճ մակարդակով ներկայացնելու և գովազդելու:

Գրականությունն ու կերպարվեստը զարթոնք են ապրում, քանզի հրատարակչատները գեղարվեստական գրականություն հրատարակելիս` նույն 3%-ով են հարկվում, իսկ սրա հետևանքն էլ այն է, որ հրատարակումների գերակայող մասը ոչ թե գարեջրի կամ գինու պիտակներն են, այլ արվեստին վերաբերող նյութերը:

Այս ամենի շնորհիվ Հայաստանում ապրելը բաղձալի մի նպատակ է նույնիսկ օտարերկրացի արվեստագետների համար, քանի որ միայն այստեղ են ստեղծված պետությամբ երաշխավորված պայմաններ՝ արվեստը զարգացնելու և բարձրացնելու համար, ինչի շնորհիվ էլ Հայաստանը դարձել է նաև համաշխարհային արվեստի օրրան։ Այս երկրում արվեստի մասին օրենքը արվեստագետին ազատում է նվաստացուցիչ շուկայական սպառողական պահանջարկի թելադրանքից և անբանների թերի ճաշակի պարտադրանքից։

Արվեստագետն էլ չի զգում իրեն պետության վզին ծանրացած, այլ հպարտորեն զբաղվում է ազատ արվեստով՝ հարստացնելով հոգևոր մթնոլորտը, և վերջ ի վերջո իր ստեղծագործությունը ծառայեցնում իր պետությանը, ազգին և մշակույթին>>:

Ընդամենը այսքանը… Իմ ազատ և անկախ երկրում, ուր  ազատության և անկախության 20 տարիների ընթացքում այդպես էլ չընդունվեց օրենք արվեստի մասին, սրանից հետո ևս դժվար թե ընդունվի, քանի որ տգիտությունն ու անբանությունը մեր մեջ չեն պակասում, իսկ ազնվությունն ու ազնվականությունը անհետացել են ի սպառ: Ինչո՞ւ… Բանալին հայտնի է 4-5-րդ դարերից ի վեր՝ …Զի պանդուխտ եմ ես հանցավոր երկրի…: (Մեսրոպ Մաշտոց)

Ուրեմն ոչինչ չի մնում ինձ, քան մեջբերել Մարթին Լյութեր Քինգի թևավոր դարձած խոսքերը՝ I HAVE A DREAM…

Աղբյուրը`  Ejournal.am  Հունիս 28, 2011

- Վահան, երկրում, ըստ էության, մտքերի, հասարակական ձգտումների հեղափոխական վիճակ է ստեղծված: Տեսակետ կա, որ հեղափոխությունը առաջնորդում են մշակույթը, մշակութային գործիչները: 1968-ին Կալիֆոռնիայում տեղի ունեցավ հենց ծաղիկների և սիրո փառատոն, որը որակվեց իսկապես մեծ մշակութային հեղափոխություն: Ըստ էության` ո՞րն է ճիշտ, երբ հեղափոխությունը տեղի ունենա առաջին հերթին` մշակույթո՞ւմ, թե՞ քաղաքականության մեջ:

- Իմ կարծիքով, արվեստն այն ոլորտը չէ, որտեղ պետք է տեղի ունենան հեղափոխական իրադարձություններ: Իրականում արվեստն ընկալում եմ որպես ընթացիկ, ժամանակի մեջ ծավալվող անդադար պրոցես, որի նկատմամբ հանրությունը ժամանակ առ ժամանակ այս կամ այն կերպ իրեն դրսևորում է: Բազմաթիվ օրինակներ կան, որ այսօր ապրող կամ ներկա գործող արվեստագետի ստեղծագործության գիտակցումը և նշանակությունը տրվում է տասնամյակներ կամ հարյուրամյակներ հետո: Այդ գիտակցումը ստեղծում է հեղափոխական վիճակ: Եթե թերթեք համաշխարհային արվեստի պատմությունը, կտեսնեք, որ պրոցեսները, որոնք տեղի են ունենում ե՛ւ կերպարվեստում, ե՛ւ երաժշտության մեջ` որոշակի հեղափոխական տրամաբանության օրենքներին ենթարկված են, որոնք, իհարկե, ժամանակ առ ժամանակ խաչվում են հասարակական իրադարձություններին, և այն կետերում, որտեղ խաչվում են` հանրությունը այս կամ այն կերպ փորձում է իրեն դրսևորել:

- Ուզում եք ասել, որ բնավ պարտադիր չէ՞, որ հեղափոխությունները տեղի ունենան մշակույթում, հետո նոր հասարակական գիտակցության մեջ:

- Ես ընդհանրապես չէի կապի մեկը մյուսի հետ, որովհետև եթե արվեստի պատմությանը հետևենք, օրինակ` ինչ իրադարձության հետ է կապված Կոմիտասի ստեղծագործական ուղին, պարզապես կտեսնենք, որ այն համընկավ պատմական իրադարձության հետ, որը դադարեցրեց Կոմիտասի ստեղծագործությունը, և ասել, որ սա հեղափոխական իրադարձություն է, չեմ կարող, բայց կարող եմ ասել, որ սա աղետալի մշակութային իրադարձություն է, էլ չեմ ասում, որ տեղի ունեցած հեղափոխությունները (սովետական շրջան) որևէ անդրադարձ չունեցան մշակույթի վրա: Չեմ կարծում` մշակութային իրադարձություններն իրենց անդրադարձն ունեցան հանրային հարթության վրա:

- Իսկ, այնուամենայնիվ, արդյոք Դուք զգո՞ւմ եք այդ հեղափոխական տրամադրությունը:

- Ինձ թվում է` մենք այս պահին պատմության մեջ մտնում ենք մի շատ հետաքրքիր շրջան, որի հիմնական ախտորոշումը հասարակական անտարբերությունն է, ոչ միայն մշակույթի, այլ առհասարակ յուրաքանչյուր սոցիալական հասարակական իրադարձությունների նկատմամբ: Մենք կորցրել ենք իրադարձություններին ճիշտ արձագանքելու մեր ռեֆլեքսիան: Տեսեք, Ճապոնիայում տեղի ունեցող աղետալի իրադարձություններին ինչպես է աշխարհն արձագանքում, և մենք ինչպես ենք արձագանքում, բայց սա մի աղետալի վիճակ է, որ մենք ընդամենը 22 տարի առաջ ենք ապրել, այնինչ հիմա դուք որևէ հանրային դրսևորում տեսե՞լ եք ճապոնացիների նկատմամբ:

- Այս տեսակ անտարբերությունն ինչի՞ հետևանք է, շատերն արտագաղթի նոր տեմպերը պայմանավորում են հենց դրանով` անտարբերությամբ:

- Շատ կարևոր հարց է: Եթե մենք մեր դիտարկման դիապազոնը շատ նեղացնենք, փորձենք վերջին երկու տարիների ընթացքում երևույթները դիտարկել, պատասխաններ չենք գտնի, բայց եթե դիտարկենք մեր ազատ, անկախ Հայաստանի վերջին քսան տարիները, կտեսնենք, որ յուրաքանչյուր` ամենամակերեսային վերլուծությունը բերում է հետևյալ մտքին, որ գոյություն ունի որոշակի քաղաքական վեկտոր (միայն մշակութային ոլորտի մասին եմ ասում), որ վերջիվերջո այս ամենը մեզ լիակատար դատարկության, բովանդակության կորստի բերեց, որովհետև արվեստն առաջին հերթին բովանդակություն է, երկրորդ հերթին` ձև: Արդյունքում հանրությունը հասցվեց այն մակարդակի, որ արվեստի մեջ գոյություն չունեն չափանիշներ, և հանրությունը կորցրել է գերակայությունները, նա չգիտի` ինչպես հարաբերվել ստեղծագործության հետ, չգիտի` ինչպես իրեն դրսևորել արվեստի նկատմամբ և վերջիվերջո կորցրել է իր հասարակական ռեֆլեքսիան` ինչպես նա պետք է իրեն դրսևորի մտավորականի նկատմամբ:

- Իսկ գուցե չի էլ ունեցե՞լ:

- Ես հինգ-վեց տարեկան էի, հիշում եմ` մի շաբաթ շարունակ խոսում էին այն մասին, որ Պրոսպկետով անցնելիս էին տեսել Ավետ Տերտերյանին: Այսինքն` գոյություն ուներ արվեստագետի նկատմամբ հստակ վերաբերմունք, որը գիտակցված էր հասարակության կողմից:

- Իսկ չե՞ք նկատել, որ մտավորականն էլ իր անվան հետ խաղաց. նկատի ունեմ ընտրությունից ընտրություն կանգնելով այս կամ այն քաղաքական գործչի կողմը:

- Նախ մտավորականն այն անհատականությունն է, որը ոչ թե կանգնում է, հայտարարում, որ ինքը մտավորական է, այլ որ կրում է մտավորականին հատուկ արժեքներ, և եթե հստակ այս բաժանումն անենք, ապա կտեսնեք, որ այն մարդիկ, որոնց անվանում ենք մտավորական, իրականում մտավորական չեն, իսկ նրանք, ովքեր այսօր պետք է դրա ֆիզիկական կրողը լինեն, բացակայում են: Եթե մենք չունենք արժեքների ֆիզիկական կրող, այդ արժեքները կրողները, էլ ի՞նչ դերի մասին կարող ենք խոսել, երբ նրանք ֆիզիկապես բացակայում են երկրից:

- Վահան, վերջին երկու տարվա ընթացքում 70.000-ից ավել մարդ լքեց երկիրը, ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նրանք հիմնականում ինտելեկտուալներն են, որոնք չեն կարողանում ռեալիզացնել իրենց այս միջավայրում:

- Անկախության առաջին տարիներին էլ թեև գնացողներ կային, բայց շատերը մնում էին, ասում էին, որ որպես մտավորականներ` պետք է մնան, կարևոր գործ անեն: Նրանք լուրջ արվեստագետներ էին և ամեն ինչին դիմանում էին, և երբ ես տեսնում եմ` գնացողներն այդ բանակից են, հասկանում եմ, որ կորցնում ենք գրիչներին, որովհետև մենք պետք է այստեղ մի պարզ բան հասկանանք, որ նրանց` այստեղից գնալով ոչ միայն իրենց ֆիզիկական ներկայությունն է հեռանում, այլ նաև իրենց ողջ բովանդակային պաշարը, որը ձևավորել են, համապատասխան ստեղծագործական աշխատանք կատարելով` պետք է փոխեին իրականությունը:

- Կարելի է ասել, որ այս դեպքում մշակութային աղետի եզրին կկանգնենք:

- Մենք վաղուց այդ շրջանի մեջ ենք, անդունդի հատակին ենք, հատակը շոշափելի է, և ես տեսնում եմ, որ գնալով պակասում են այն մարդիկ, որոնց ձեռքը կարելի էր սեղմել: Կան նոմինալ արտիստներ, կան նոմինալ կատարողներ, որոնք կգտնեն իրենց հովանավորներին և միշտ կգտնվեն նրանց աչքի առաջ, բայց դրանք բովանդակություն կրողներ չեն, այլ դրանք ֆորմային ներկայացուցիչներ են, իսկ բովանդակայինները ո՞ւր են:

- Հիմա արվեստը ձև է դիտարկվում առանց բովանդակությա՞ն:

- Ես մի խորհուրդ կտայի. եթե տեսնում եք արվեստի մի նմուշ, չեք կարողանում կողմնորոշվել` արվեստի գործ է, թե ոչ, առաջին հարցը, որ ձեզ պետք է տաք` սա բովանդակայի՞ն երևույթ է, թե՞ ոչ: Եթե հասկանաք, որ ռեստորանային երաժշտությունը չի կարող բովանդակություն ունենալ, որովհետև իր ֆունկցիան ժամանց ապահովելն է, ուրեմն բովանդակության մասին խոսք լինել չի կարող:

- Տեսեք, ըստ էության հեռուստաընկերություններն էլ արվեստի քարոչության համար չեն ծառայում, այլ հակաարվեստի, ի՞նչ «մեքենաներ» պետք է աշխատեցնել: Թե՞ սա ծրագրված քաղաքականություն է:

- Ի՞նչ քարոզչական մեքենա պետք է աշխատի, եթե նա ծրագրավորված չէ բովանդակայնացնել արվեստը: Այս վերջին 20 տարիների մշակութային քաղաքականությունն ապացուցում է, որ սա որոշակի պլան է, բայց ես լավատես եմ այս փուլում, մտածում եմ` սա տեղի է ունեցել մշակութային քաղաքականություն չունենալու պատճառով, չնայած իմ մեջ նստած հոռետեսն ինձ հիշեցնում է, որ մշակութային քաղաքականության և ընդհանրապես քաղաքականության բացակայությունը ևս քաղաքականություն է: Ես լավատես եմ, և եթե հրաժարվեմ լավատես լինելուց, ես էլ կսկսեմ ճամպրուկներս հավաքել:

- Մենք ունենք պետություն, որը պետք է ունենա մշակութային քաղաքականություն, մշակույթի նախարարություն: Կարո՞ղ եք նշել մի մշակութային միջոցառում և արդարացնել այսպիսով նրա գոյությունը:

- Ես կարող եմ նշել մի քանի միջոցառումներ, բայց միաժամանակ պետք է հիշեցնեմ, որ մշակույթի նախարարությունն այն հաստատությունը չէ, որ պետք է միջոցառումներ կազմակերպի, այլ այն պետք է դաշտ ստեղծի, որտեղ առաջին հերթին ես` որպես արվեստագետ, պահանջված լինեմ, և երկրորդ` հնարավորություն ունենամ ինձ դրսևորելու որպես արվեստագետ, այսպես ասած` իրականացելու իմ մտահղացումները, ստեղծագործական պլանները, այդ առումով ես ոչ մի բան չեմ կարող ասել: Երբեմն միջոցառումներ են կազմակերպվում, կառավարական համերգներ, որտեղ մեծ գումար է ծախսվում, և հաճախ այդ որակը լինում է, բայց մշակույթի նախարարությունն այն հաստատությունը չէ, որ պետք է միայն միջոցառում անի:

                                                                                                                                                                                                   1in.am  /20.03.2011  /Սիրանույշ  Պապյան

95-97թ.թ. զորակոչվեց բանակ, ծառայում էր որպես բժիշկ: Վերադարփց հետո սկսեց լրջորեն զբաղվել ռոք երաժշտությամբ: Գոհար Գասպարյանն էլ, որ նրա տեղը օպերան չէ: Այսպես երգահան, երգիչ, գործիքավորողի համար միավորվեցին ակադեմիականը, հոգևորը, ժամանակակիցը, ֆոլկլորը, ռոքը: Սա էլ երևի պայմանավորեց այն, որ հիմա մի քանի ոլորտներում միաժամանակ է աշխատում: Մինչև Մածտոցի Շարականներին հասնելը, նախախնամության թե ներքնատեսության հուշումով դարձյալ խորքերից ուսումնասիրել է ասորական պատարագը: Այն փաստը, որ մինչև Մաշտոցի գրերի գյուտը Հայաստանում պատարագները մատուցվել են հունարենով կամ ասորերենով, ու նաև այն, որ ասորիները ի տարբերություն հայերի չեն ունեցել նոտագրման նշաններ, Արծրունին հիմք են տվել մտածելու, որ մինչև մեր ժամանակները հասած, 6 ժամ տևողությամբ այս պատարագը ասորիները դարեր շարունակ ինչպես լսել, այդպես էլ սերնդե սերունդ փոխանցել, հասցրել են մինչև 21-րդ դար: Պարսկաստանի ուրմիական ասորիների համայնքը հրավիրել է Արծրունուն գործիքավորելու իրենց պատարագը, որ և նա արել է: Երեք տարի առաջ պատարագը Չիկագոյում հրատարակվել է առանձին ալբոմով: Բավական է մեկ-երկու հատված գործիքավորված պատարագից` և այդ անսովոր, դարերի միջով անցած ու մշուշազերծված երաժշտությունը անարգել թափանցում է այսօրվա մարդու էության մեջ: Սրան հաջորդել է Մաշտոցի 11 շարականների գործիքավորումը, որից հետո արդեն արևելյան հոգևոր երաժշտությունը բացել է իր դռները և հիմա երաժիշտն արդեն անարգել ելումուտ ունի արամեական, ղպտիական և այլ երաժշտական դաշտեր…Թեև սրանով չի սահմանափակվում տարածություն և ժամանակ չճանաչող այս մարդու երևակայության թռիչքը; Նրան նույնքան հասանելի են իռլանդական, բրիտանական, էլ չենք խոսում եվրոպական տարբեր դարաշրջանների երաժշտության մասին: Դեռ տասնյոթ տարեկան պատանին, երբ չգիտեր, թե կյանքն իրականում ինչ է պատրաստել իր համար, Վահան Արծրունին գտել էր Կոմիտասի բանաստեղծություններից մեկի բանալին: Դա <<Ճանապահն>> է: Տարիներ անց, Կոմիտասի ծննդյան 134-ամյակին նվիրված իր համերգում Վահան Արծրունին բացահայտում է դեպի Կոմիտաս տանող ուղու իր փարձը: Դրա համար պօետք էր անցնել երեք փուլ` ներքնատեսություն, ուսումնառության փուլ, ուսումնառություն` հենց Կոմիտասից, (որ պետք է արվեր բացառիկ աշակերտի ուշիմությամբ), և հայտնություն, երբ Կոմիտասն ինքն է հավանություն տալիս քո գյուտերին…Առաջին պատանեկական անմիջականությամբ գտնվածը, բնականաբար պետք է անմիջականությամբ գերազանցեր վարպետության հասած երաժշտի մեկնաբանություններին: Շատ բաներ դեռ հետո պետք իմաստավորվեին:

2004թ. Այդին Մորիկայանի հավաքած-կազմած <<Փշուր մը քնարերգություն>> ժողովածուում ամփոփված Կոմիտասի բանաստեղծություններից յուրաքանչյուրն ադամանդի նման է, անգին էլ ի՞նչ մեր աշխարհի երեսին: Եվ ահա, ինչպես Կոմիտասի բառերն են անսպասելի, խելքից, մտքից, դուրս հայտնվում իրար կողքի, կազմելով յոթ-ութ տող, այդպես էլ անսպասելի սկիզբ ու վերջ ունեն դրանցով Վահան Արծրունու շարահարած երգերը: Սրանք տասն են, բոլորն էլ կոմիտասի պես հուսադրող, հոգին երգով ու փառքով լցնող: <<Ճանապարհ>> բանաստեղությունն ինքը արդեն գլուխգործոց է, մաքուր քնարականություն, որ կարծես կարիք էլ չունի որևէ մեկնաբանության, բայց ուրեմն հնարավոր է, պետք է մի այլ կողմից նայել <<Ճանապահին>>, որն այսպիսին է ահա. Բարակ ուղին սողալով,/ոտքի տակին դողալով…/ճամփի ծայրին բուսել է/ կյանքի ծառը շողալով: /// ի՞նչ լայն սիրտ է, որ ունի/ Այս ճանապահն Անհունի…մարդու, բույսի, գազանի/Եվ թևավոր թռչունի: Կարծես թե Կոմիտասը ոչ մի դատարկ տեղ չի թողել իր տողերի միջև, բայց ահա բառերն ու տողերը սկսում են երանությամբ լողալ երաժշտության ալիքների մեջ. Կիթառների, ջութակների, թավջութակի ու մանավանդ ֆլեյտայի անսպասելի մնիմյանց կողք հայտնվելով` մեկ շնչում-արտաշնչումով կարդացովող բանաստեղծությունը դառնում է երգ-պատկեր, ձոն առ Անհունը գնացող մարդու, մարդու, բույսի, գազանի և թևավոր թռչունի ճամփա ընկնելու քաջագործության, փառավորության…<<Անուշ գարունը>> նույնպես ութ տողերի մեջ է տեղավորվում: Գարնան հորդացող, տիրապետող երջանկություն և անսպասելի տողը` <<Դուք ու՞ ր թողիք>>…

Արծրունու մեկնաբանությամբ սա վեր է ածվում նախանվագ, սկիզբ, ընթացք, ավարտ ունեցող օրատորային, որին բանաստեղծությունը խառնվում է անուշ գարնան, ծաղկի, բողբոջի, զվարթ առվի, կայտառ խոխոջի, կանաչ դալարի, ծիծաղ ցողկի, վտակ դալարի ուրախ պատկերին նախապատրաստող գործիքային նկարագրություններից հետո միայն: Բանաստեղծություն –երգն ավարտվում է կտրուկ ու անսպասելի. <<Դուք ու՞ ր թողիքը>> ավարտվում է գարունն այնպես անսպասելի, ինչպես շատ սպասված, ձեռք բերված, վայելած երջանկություն:

Շարունակելի…

http://www.arvest.am     01.03.2011